Wat is nou een goede les? En wat doet een effectieve leraar? Dat beschrijft Martie Slooter in haar nieuwe boek De zes rollen van de leraar. Dit blog gaat in op de zesde rol: de leraar als coach. De coach is een ervaren leraar die focust op het leerproces van de individuele leerling.

De zes rollen van de leraar – de rol van coach

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat het belangrijk is dat je leerlingen coacht, zodat ze uiteindelijk zelfstandig kunnen leren (zelfregulatie). Als coach leer je leerlingen verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leerproces, zonder hen los te laten. Dit verhoogt het leerrendement.

Verdieping van de vijf rollen van de leraar

Coach ben je doorgaans niet zomaar; er is veel leservaring voor nodig. Als coach ken en beheers je de vijf rollen van de leraar: je bezit de kennis, begrijpt de achterliggende gedachte en bedoeling ervan en kunt de vaardigheden in verschillende situaties effectief inzetten. De coachrol is in feite een verdieping; alle vijf rollen kun je vormgeven vanuit een coachend perspectief. De coach is een excellente leraar. Zo heb je geen moeite meer met het creëren van een goede (werk)orde en een veilig klimaat. Ook reflecteer je voortdurend op je eigen handelen en past dit aan als het nodig is.

Concreet gedrag

Martie Slooter beschrijft concreet gedrag van de coach:

  • Voer individuele gesprekken met leerlingen, waarin je focust op de doelen, het leerproces en de leerinhoud;
  • Observeer en stel veel (verdiepende) vragen;
  • Laat de leerling hardop denken. Zo krijg je inzicht in hoe hij denkt en leert;
  • Reflecteer samen met de leerling op de leervaardigheden: de cognitieve, metacognitieve en affectieve vaardigheden, die nodig zijn om tot zelfregulerend leren te komen;
  • Geef ontwikkelingsgerichte feedback, zodat de leerling gaat nadenken over hoe hij het leren aanpakt. Samen zoeken jullie naar de oorzaken van succes en falen en onderzoeken jullie verbetermogelijkheden;
  • Je geeft gepersonaliseerd leren vorm. Dat betekent dat je een individuele leerroute kunt aanbieden en samen met de leerling een programma op maat uitstippelt.

En de leerling? Als jij effectief bent, kan de leerling zijn eigen leerdoelen bepalen en behalen en problemen zelfstandig oplossen. De leerling is uiteindelijk zelfregulerend.

Tips voor het coachingsgesprek

Een belangrijke vaardigheid van de coach is het voeren van een coachingsgesprek. Ook in een traditionele onderwijssetting kun je hiermee aan de slag, bijvoorbeeld als mentor. Enkele tips:

  • Stem aan het begin van het gesprek af op de leerling, zowel verbaal als non-verbaal.
  • Stel een uitnodigende startvraag en laat de leerling indien nodig stoom afblazen.
  • Help de leerling een hulpvraag te concretiseren, door bijvoorbeeld te zeggen: ‘Waar wil je in dit gesprek een antwoord op?’
  • Reflecteer op een concrete situatie: ‘Toen je vastliep: wat had je daarvoor precies gedaan?’
  • Stimuleer de creativiteit van de leerling, door hem te laten nadenken over alternatieven voor zijn aanpak.
  • Laat de leerling doelen formuleren en een stappenplan maken om deze te bereiken.

Over De zes rollen van de leraar

Martie Slooter maakt in haar nieuwe boek duidelijk dat iedere leraar in het voortgezet onderwijs zes rollen vervult: die van (1) gastheer, (2) presentator, (3) didacticus, (4) pedagoog, (5) afsluiter en (6) coach. Elke rol kun je aanleren en in elke rol kun je je verder ontwikkelen. De rode draad door het boek is dat je aan het gedrag van jouw leerlingen kunt zien of je effectief bent; ze zijn als een spiegel voor jou. Reflecteren op de interactie tussen jou en je leerlingen is dan ook cruciaal, want daar leer je van. Ook is het belangrijk stil te staan bij jouw overtuigingen: wat vind jij belangrijk in jouw rol en wie wil je zijn als leraar?

Schrijf je in voor de Masterclass over De zes rollen 

Dinsdag 30 januari 2018 van 15.30 tot 18.00 uur, Onderwijsmuseum Dordrecht.
Dé masterclass voor leraren, coaches. teamleiders, zorgcoördinatoren, gedragsspecialisten en schoolpsychologen werkzaam in het vo. Inclusief gesigneerd exemplaar van het nieuwe boek.

Training De zes rollen van de leraar

Lees meer over de training De zes rollen van de leraar. Ook incompany mogelijk.